
Nhiều người thường nhầm lẫn vi tảo và rong biển vì cả hai đều sống trong nước và có màu xanh lục hoặc nâu. Tuy nhiên, trong sinh học, đây là hai nhóm sinh vật hoàn toàn khác nhau về kích thước, cấu trúc và vai trò sinh thái. Việc phân biệt rõ giúp hiểu đúng bản chất khoa học của vi tảo, thay vì chỉ nhìn chúng qua các ứng dụng thương mại.
Vi tảo (microalgae) là nhóm sinh vật quang hợp có kích thước hiển vi, chủ yếu là đơn bào hoặc tập hợp tế bào rất nhỏ, sống trôi nổi trong nước. Chúng là thành phần chính của sinh vật phù du (phytoplankton) và đóng vai trò nền tảng trong nhiều hệ sinh thái thuỷ sinh.

Rong biển là cách gọi phổ biến của tảo lớn (macroalgae), các sinh vật quang hợp đa bào, có kích thước đủ lớn để quan sát bằng mắt thường. Rong biển thường sinh trưởng ở vùng ven biển, bám vào đá hoặc nền cứng dưới nước, và có cấu trúc phức tạp hơn vi tảo.

Vi tảo có kích thước hiển vi và cấu trúc đơn giản, phù hợp với tốc độ sinh tươrng nhanh và khả năng phân bố rộng trong môi trường nước.
Ngược lại, rong biển là sinh vật đa bào, có cấu trúc lớn và hình thái rõ ràng hơn.
Đây là khác biệt nền tảng, không phụ thuộc vào ứng dụng hay mục đích sử dụng.
Vi tảo là sinh vật sản xuất sơ cấp ở tầng thấp nhất của chuỗi thức ản thuỷ sinh. Chúng là nguồn năng lượng ban đầu cho nhiều sinh vật khác, từ động vật phù du đến cá và sinh vật biển lớn hơn.
Rong biển thường đóng vai trò tạo môi trường sống, cung cấp nơi trú ẩn cho cá và sinh vật biển.
Hai nhóm này không thay thế nhau, mà bổ sung cho nhau trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái.
Vi tảo trôi nổi tự do, phụ thuộc vào ánh sáng và dòng chảy.
Rong biển bám cố định, sinh trưởng chậm hơn nhưng ổn định hơn.
Sự khác biệt này giải thích vì sao vi tảo thường được nghiên cứu ở cấp độ vi sinh - sinh học phân tử, còn rong biển gắn nhiều hơn với sinh thái ven biển.
Câu trả lời là có, nhưng mối liên hệ này mang tính phân loại học hơn là tương đồng hoàn toàn. Cả vi tảo và rong biển đều là sinh vật quang hợp sống trong nước, nhưng chúng thuộc những cấp độ tổ chức sinh học khác nhau.
Nguyên nhân phổ biến đến từ 3 yếu tố:
Tuy nhiên, sự giống nhau này chỉ ở bề mặt, không phản ánh bản chất sinh học.
Việc phân biệt rõ sẽ giúp:
Đặc biệt trong bối cảnh nhiều thông tin về “tảo” được truyền thông theo hướng thương mại, hiểu đúng nền tảng sinh học là bước quan trọng để đưa ra lựa chọn phù hợp.
Vi tảo và rong biển đều là sinh vật quang hợp sống trong nước, nhưng không giống nhau về kích thước, cấu trúc và vai trò sinh thái. Vi tảo là sinh vật hiển vi, đóng vai trò nền tảng trong chuỗi thức ăn thuỷ sinh, trong khi rong biển là tảo lớn, gắn liền với hệ sinh thái ven biển.
Hiểu rõ sự khác biệt này giúp tiếp cận chủ đề về tảo một cách khoa học và toàn diện hơn, thay vì chỉ nhìn chúng qua lăng kính ứng hay tên gọi phổ biến.