Tảo xoắn Spirulina và tiềm năng ứng dụng trong ngành thực phẩm Việt Nam

Trong nhiều năm, Spirulina thường được biết đến dưới dạng bột tảo hoặc viên uống bổ sung dinh dưỡng. Tuy nhiên, phạm vi ứng dụng của nguyên liệu này đang dần mở rộng khi ngành thực phẩm tìm kiếm những thành phần vừa có giá trị dinh dưỡng, vừa có khả năng tạo ra điểm khác biệt cho sản phẩm.

Từ đồ uống, sản phẩm dinh dưỡng, snack, bakery đến các công thức thực phẩm mới, Spirulina đang được nghiên cứu và ứng dụng dưới nhiều hình thức khác nhau. Điều này đặt ra một câu hỏi đáng chú ý cho các doanh nghiệp F&B tại Việt Nam: Spirulina có thể được khai thác như thế nào trong phát triển sản phẩm?

1. Tảo xoắn Spirulina là gì?

Spirulina là tên gọi phổ biến của sinh khối Arthrospira, một loại vi sinh vật quang hợp thuộc nhóm cyanobacteria và thường được nhắc đến trong ngành thực phẩm dưới nhóm nguyên liệu vi tảo.

Một trong những đặc điểm nổi bật của Spirulina là hàm lượng protein cao. Các nghiên cứu tổng quan gần đây ghi nhận hàm lượng protein của Spirulina thường ở khoảng 50–60% khối lượng khô, bên cạnh các thành phần như acid béo, sắc tố và nhiều hợp chất hoạt tính sinh học khác.

Trong đó, phycocyanin – sắc tố được chiết suất từ spirulina có màu xanh đặc trưng – là một trong những thành phần nhận được nhiều sự quan tâm trong nghiên cứu và ứng dụng thực phẩm.

Chính cấu trúc thành phần này khiến Spirulina không chỉ được sử dụng như một sản phẩm bổ sung đơn thuần mà còn được nghiên cứu như một nguyên liệu cho thực phẩm chức năng, nguồn protein thay thế và các sản phẩm thực phẩm mới.

2. Vì sao Spirulina ngày càng được quan tâm trong ngành thực phẩm?

Sự quan tâm dành cho Spirulina có thể được nhìn nhận từ ba hướng chính.

Thứ nhất là giá trị dinh dưỡng. Hàm lượng protein tương đối cao tạo điều kiện để Spirulina được nghiên cứu trong các công thức hướng đến tăng cường thành phần dinh dưỡng hoặc phát triển nguồn protein mới.

Thứ hai là màu sắc tự nhiên. Bên cạnh sinh khối Spirulina có màu xanh lục đặc trưng, phycocyanin chiết xuất từ Spirulina tạo màu xanh lam tự nhiên và đã được nghiên cứu, ứng dụng trong nhiều nhóm sản phẩm thực phẩm.

Thứ ba là khả năng phát triển các sản phẩm có câu chuyện nguyên liệu khác biệt. Khi doanh nghiệp tìm kiếm các thành phần mới cho functional food, plant-based food hay những sản phẩm mang định hướng dinh dưỡng, Spirulina mở ra thêm một lựa chọn nguyên liệu để R&D nghiên cứu.

Do đó, giá trị của Spirulina không nhất thiết nằm ở một chức năng duy nhất. Tùy loại nguyên liệu và công thức, doanh nghiệp có thể tiếp cận Spirulina từ góc độ dinh dưỡng, protein, màu sắc hoặc phát triển sản phẩm mới.

3. Spirulina có thể được ứng dụng vào những sản phẩm thực phẩm nào?

Các nghiên cứu về ứng dụng Spirulina trong thực phẩm đã mở rộng sang nhiều nền sản phẩm khác nhau.

Đồ uống và sản phẩm dinh dưỡng

Spirulina có thể được nghiên cứu cho smoothie, đồ uống dinh dưỡng, hỗn hợp bột pha uống và các sản phẩm bổ sung protein.

Với nhóm này, doanh nghiệp cần xem xét khả năng phân tán, màu sắc, hương vị và mức sử dụng phù hợp với nền công thức.

Snack, cereal và nutrition bar

Sinh khối Spirulina có thể được kết hợp với các thành phần ngũ cốc, hạt hoặc protein khác để phát triển snack và thanh dinh dưỡng.

Đây là nhóm sản phẩm có tiềm năng khi doanh nghiệp muốn kết hợp câu chuyện về thành phần dinh dưỡng với yếu tố nhận diện trực quan của nguyên liệu.

Bakery và pasta

Spirulina đã được nghiên cứu trong bánh, cookie, pasta và nhiều sản phẩm từ bột.

Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng cần được đánh giá kỹ. Khi hàm lượng Spirulina thay đổi, màu sắc, mùi vị và một số đặc tính cảm quan của thành phẩm cũng có thể thay đổi.

Sản phẩm từ sữa và sản phẩm thay thế sữa

Một hướng khác là sử dụng Spirulina hoặc các thành phần có nguồn gốc từ Spirulina trong yogurt, dessert, frozen dessert và các nền sản phẩm tương tự.

Đặc biệt, phycocyanin có tiềm năng như một nguồn màu xanh tự nhiên cho một số ứng dụng thực phẩm.

Thực phẩm chức năng và sản phẩm bổ sung dinh dưỡng

Đây vẫn là một trong những nhóm ứng dụng quen thuộc nhất của Spirulina. Nguyên liệu có thể xuất hiện dưới dạng bột, viên nén, viên nang hoặc kết hợp với những thành phần khác trong công thức bổ sung dinh dưỡng.

4. Từ tiềm năng nguyên liệu đến bài toán công thức

Có tiềm năng dinh dưỡng không đồng nghĩa với việc một nguyên liệu có thể được đưa trực tiếp vào mọi công thức.

Đối với Spirulina, doanh nghiệp cần cân nhắc đồng thời nhiều yếu tố như dạng nguyên liệu, hàm lượng sử dụng, độ phân tán, màu sắc, mùi vị, quy trình sản xuất và độ ổn định trong suốt thời hạn sử dụng.

Ví dụ, phycocyanin có lợi thế về màu xanh tự nhiên nhưng nhạy cảm với nhiệt độ, ánh sáng và pH. Các nghiên cứu cho thấy đây là một trong những vấn đề kỹ thuật quan trọng khi ứng dụng phycocyanin vào thực phẩm.

Với sinh khối Spirulina, bài toán lại có thể nằm ở màu xanh đậm và profile hương vị đặc trưng. Hàm lượng sử dụng vì vậy cần được cân đối giữa mục tiêu dinh dưỡng và khả năng chấp nhận cảm quan của người tiêu dùng.

Điều này cho thấy việc lựa chọn Spirulina không nên chỉ dựa trên thông số dinh dưỡng. Nền sản phẩm và điều kiện chế biến mới là yếu tố quyết định dạng nguyên liệu và mức sử dụng phù hợp.

5. Tiềm năng nào cho doanh nghiệp thực phẩm tại Việt Nam?

Thị trường thực phẩm Việt Nam có nhiều nhóm sản phẩm mà Spirulina có thể được tiếp tục nghiên cứu, từ đồ uống dinh dưỡng, sản phẩm từ ngũ cốc, snack, bakery đến thực phẩm bổ sung và các sản phẩm hướng đến nguồn protein mới.

Cơ hội không nhất thiết nằm ở việc tạo ra một sản phẩm “có tảo xoắn”, mà ở cách doanh nghiệp xác định vai trò cụ thể của nguyên liệu trong công thức.

Spirulina có thể được xem xét để bổ sung thành phần dinh dưỡng. Phycocyanin có thể được nghiên cứu khi sản phẩm cần một nguồn màu xanh có nguồn gốc tự nhiên. Trong những công thức khác, câu chuyện về vi tảo và nguồn nguyên liệu mới lại có thể trở thành một phần của định hướng phát triển sản phẩm.

Vì vậy, thay vì bắt đầu với câu hỏi “có nên sử dụng Spirulina hay không?”, đội ngũ R&D có thể bắt đầu từ ba câu hỏi thực tế hơn:

• Sản phẩm đang cần giải quyết nhu cầu gì?
• Spirulina sẽ đóng vai trò nào trong công thức?
• Dạng nguyên liệu nào phù hợp với nền sản phẩm cũng như quy trình chế biến hiện tại?

6. TA Vital và giải pháp nguyên liệu Spirulina cho doanh nghiệp F&B

TA Vital cung cấp nguyên liệu Spirulina Powder dành cho ứng dụng thực phẩm và thực phẩm bổ sung, với hàm lượng protein khoảng 60–70% trên khối lượng khô.

Bên cạnh Spirulina Powder, TA Vital cũng cung cấp Phycocyanin với nhiều grade từ E3 đến E40, tạo thêm lựa chọn cho các doanh nghiệp đang nghiên cứu những ứng dụng liên quan đến sắc tố xanh có nguồn gốc từ Spirulina.

Tùy vào nền sản phẩm, mục tiêu công thức và điều kiện chế biến, yêu cầu đối với nguyên liệu có thể rất khác nhau.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang nghiên cứu ứng dụng Spirulina hoặc Phycocyanin cho một dòng sản phẩm mới, hãy liên hệ TA Vital để trao đổi thêm về yêu cầu ứng dụng và lựa chọn nguyên liệu phù hợp.

‍

‍

‍

‍