Vì sao Spirulina được gọi là “thực phẩm của tương lai”?

FAO công nhận Spirulina (tảo xoắn) là thực phẩm của tương lai nhờ mật độ vi chất cao, nuôi trồng bền vững với ít nước, không cần đất, phù hợp giải quyết thách thức dinh dưỡng toàn cầu.

Tảo xoắn Spirulina thường được nhắc đến như một “thực phẩm của tương lai” nhờ mật độ dinh dưỡng cao, khả năng nuôi trồng bền vững và hiệu suất sinh học vượt trội so với nhiều nguồn thực phẩm truyền thống. Các tổ chức quốc tế như FAO xem tảo xoắn Spirulina là một giải pháp tiềm năng trong bối cảnh hệ thống lương thực toàn cầu chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, khan hiếm tài nguyên và nhu cầu dinh dưỡng ngày càng tăng. Bài viết này phân tích tảo xoắn Spirulina dưới góc nhìn khoa học - tiến hoá - bền vững, thay vì tiếp cận như một sản phẩm sức khoẻ đơn thuần.

“Thực phẩm của tương lai” là khái niệm không còn mang tính viễn tưởng

Khi nói đến “thực phẩm của tương lai”, nhiều người thường liên tưởng đến công nghệ cao, phòng thí nghiệm hay những sản phẩm xa lạ với bữa ăn hàng ngày. Tuy nhiên, trong cách tiếp cận hiện đại của ngành dinh dưỡng và an ninh lương thực, khái niệm này thực tế hơn rất nhiều.

Một thực phẩm được xem là phù hợp cho tương lai không chỉ cần giàu dinh dưỡng, mà còn phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí: hiệu suất sinh học cao, ít phụ thuộc vào đất nông nghiệp, tiêu thụ ít nước, thích nghi với biến đổi khí hậu và có khả năng cung cấp dinh dưỡng ổn định cho dân số ngày càng tăng. Trong bối cảnh đó, tảo xoắn Spirulina - một sinh vật vi mô đã tồn tại hàng tỷ năm, lại trở thành cái tên được nhắc đến ngày càng nhiều.

FAO nói gì về tảo xoắn Spirulina và tảo vi sinh?

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) từ lâu đã nhận ra tiềm năng to lớn của vi tảo. Năm 1974, FAO đã chính thức công nhận tảo xoắn Spirulina là “một nguồn thực phẩm quan trọng cho tương lai”. 

FAO chỉ ra rằng, tảo xoắn Spiurlina có hàm lượng protein cao (60-70% trọng lượng khô) với thành phần axit amin cân bằng, giàu sắt, vitamin B12 (dạng hoạt động ở một số chủng), beta-carotene và các chất chống oxy hoá. Quan trọng hơn, FAO xem xét tảo xoắn Spirulina dưới góc độ một công cụ chiến lược để chống suy dinh dưỡng, đặc biệt ở các vùng khó khăn, nhờ vào khả năng nuôi trồng địa phương với chi phí thấp và không cần đất canh tác màu mỡ. Sự công nhận này tạo nên uy tín khoa học vững chắc, biến tảo xoắn Spirulina từ một sản phẩm thích hợp thành một phần cua giải pháp toàn cầu.

Mật độ vi chất - lý cho Spirulina vượt xa thực phẩm truyền thống

Một trong nhũng lý do cốt lõi giúp Spirulina được gọi là “thực phẩm của tương lai” là mật độ vi chất. Đây là khái niệm nói đến lượng dưỡng chất thu được trên mỗi đơn vị thực phẩm, thay vì chỉ xét khối lượng ăn vào.

  • Protein: Để xuất 1 kg protein, tảo xoắn Spirulina cần diện tích ít hơn 20 lần so với đậu nành và 200 lần so với thịt bò.
  • Sắt: Hàm lượng sắt trong tảo xoắn Spirulina có thể cao gấp 50 lần rau bó xôi, với khả năng hấp thu tốt nhờ sự có mặt tự nhiên của vitamin C và một số thành phần khác.
  • Beta-carotene (tiền vitamin A): Một lượng nhỏ tảo xoắn Spirulina mỗi ngày có thể đáp ứng đủ nhu cầu vitamin A - một vi chất thiết yếu mà theo WHO, tình trạng thiếu hụt vẫn là nguyên nhân gây mù loà hàng đầu ở trẻ em nhiều nước đang phát triển.
  • Chất chống oxy hoá độc đáo: Sắc tố Phycocyanin tạo nên màu xanh lam của tảo xoắn Spirulina không chỉ là một màu thực phẩm tự nhiên, mà còn là một chất chống oxy hoá mạnh và các nghiên cứu đáng chú ý về tiềm năng hỗ trợ sức khoẻ tế bào.

Nuôi trồng tảo xoắn Spirulina và câu chuyện bền vững

  1. Tiết kiệm nước vượt trội: tảo xoắn Spirulina được nuôi trong hệ thống kênh tuần hoàn khép kín. Lượng nước tiêu hao chủ yếu là do bốc hơi, thấp hơn rất nhiều so với mọi loại cây trồng và vật nuôi truyền thống.
  2. Không cần đất nông nghiệp: Nó có thể được nuôi trồng trong các bể nhân tạo trên đất cát, đất mặn, hoặc thậm chí trên mái nhà, hoàn toàn không cạnh tranh với đất trồng lúa hay rau màu.
  3. Hiệu suất năng lượng mặt trời cao:  Là một trong những sinh vật quang hợp lâu đời nhất, tảo xoắn Spirulina chuyển đổi năng lượng mặt trời thành sinh khối với hiệu suất đáng kinh ngạc, cho năng suát sinh khối trên một hecta cao gấp nhiều lần các loại cây trồng khác.
  4. Hấp thụ CO2: Trong quá trình phát triển, tảo xoắn Spirulina hấp thụ khí CO2, góp phần vào việc giảm thiểu khí nhà kính khi được tích hợp vào các mô hình tuần hoàn.

Tảo xoắn Spirulina không phải thực phẩm mới, nhưng lại rất tương lai

Điều thú vị là tảo xoắn Spiurlina không phải là sinh vật mới được con người phát minh. Đây là một trong những sống cổ xưa nhất trên Trái Đất. 

Chính sự đơn giản về cấu trúc, khả năng thích nghi mạnh mẽ và hiệu suất sinh tồn cao đã giúp Spirulina tồn tại qua hàng tỷ năm biến động môi trường. Những đặc điểm này, khi nhìn dưới lăng kính hiện đại, lại hoàn toàn phù hợp với nhu cầu của tương lai: thực phẩm có nguồn gốc bền vững, dinh dưỡng cá nhân hoá (dễ dàng bổ sung vào nhiều loại thực phẩm), và sản xuất phi tập trung (có thể nuôi trồng quy mô nhỏ tại địa phương). 

Từ thực phẩm không gian đến bữa ăn hàng ngày

Tảo xoắn Spirulina từ lâu đã được Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) và Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) nghiên cứu như một ứng viên lý tưởng cho các sứ mệnh không gian dài ngày. Nhờ khả năng cung cấp nhiều dưỡng chất trong khối lượng nhỏ, khả năng tái tạo oxu, hấp thụ CO2 và sử dụng hiệu quả không gian, nước trong một hệ thống sinh thái khép kín cho thấy tiềm năng tối ưu hoá tài nguyên vượt trội. 

Ngày nay, nhờ tiến bộ công nghệ, tảo xoắn Spirulina đã trở nên gần gũi hơn thông qua các dạng viên nang, viến nén, bột pha sinh tố, thành phần trong mì ăn liền, thanh năng lượng hay thậm chí là nguyên liệu tạo màu tự nhiên cho thực phẩm.

Tảo xoắn Spirulina có thực sự là “thực phẩm của tương lai”?

Tảo xoắn Spiurlina không phải là câu trả lời duy nhất cho mọi vấn đề dinh dưỡng hay lương thực toàn cầu. Tuy nhiên, xét trên các tiêu chí về sinh học, hiệu suất và bền vững, tảo xoắn Spirulina rõ ràng là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh dinh dưỡng tương lai.

Trong tương lai, khi dân số tiếp tục tăng và tài nguyên ngày càng cạn kiệt, các hệ thống sản xuất lương thực hiệu quả và kiên cường như nuôi trồng Spirulina sẽ không còn là một lựa chọn, mà có thể trở thành một phần tất yếu của giải pháp.